⚠️ هشدار بسیار مهم: حرکت دادن دستی آسانسور (عملیات نجات اضطراری) یک کار حساس و با ریسک بالاست. این کار فقط باید توسط مدیر ساختمان، تکنسین آسانسور یا فردی که آموزش‌های لازم را دیده است انجام شود. کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند خطرات جانی جدی به همراه داشته باشد.
این دستورالعمل برای آسانسورهای رایج گیربکس‌دار (دارای موتورخانه) تنظیم شده است. اگر آسانسور شما بدون موتورخانه (MRL) یا دارای سیستم نجات اضطراری خودکار (Blackout) است، شرایط متفاوت خواهد بود.
در مواقع قطع برق یا خرابی آسانسور و گیر کردن مسافر در کابین، مراحل زیر را با دقت و به ترتیب انجام دهید:
مرحله اول: برقراری ارتباط و حفظ خونسردی
- ابتدا به نزدیک‌ترین طبقه به کابین بروید و با مسافران گیر افتاده صحبت کنید.
- به آن‌ها آرامش دهید و تاکید کنید که در حال انجام عملیات نجات هستید.
- از آن‌ها بخواهید به هیچ وجه تلاش نکنند درب را با زور باز کنند و از درب کابین فاصله بگیرند.
مرحله دوم: قطع کامل برق اصلی (مهم‌ترین مرحله)
- سریعاً به موتورخانه آسانسور (معمولاً در بالاترین نقطه ساختمان) بروید.
- کلید اصلی برق آسانسور (کلید مینیاتوری 333 فاز که معمولاً با صفر و یک مشخص شده) را پیدا کرده و آن را در حالت قطع (000 یا OFF) قرار دهید.
- دلیل این کار: اگر در حین عملیات نجات ناگهان برق وصل شود، کابین حرکت کرده و ممکن است باعث قطع عضو یا مرگ شود.
مرحله سوم: آزاد کردن ترمز موتور
- روی موتور آسانسور دو قطعه مهم برای حرکت دستی وجود دارد:
- اهرم بازکننده ترمز (معمولاً یک اهرم فلزی قرمزرنگ یا دسته‌ای که به موتور متصل است).
- فلکه دستی موتور (یک چرخ دایره‌ای بزرگ یا هندل که در انتهای موتور قرار دارد).
- با یک دست فلکه دستی را محکم بگیرید.
- با دست دیگر، اهرم ترمز را به آرامی فشار دهید (یا به سمت خود بکشید) تا فک‌های ترمز از روی موتور آزاد شوند.
مرحله چهارم: هدایت کابین به سمت طبقه
- همزمان که ترمز را آزاد نگه داشته‌اید، فلکه دستی را بچرخانید.
- فلکه را به سمتی بچرخانید که راحت‌تر می‌چرخد (بسته به اینکه وزن مسافران بیشتر است یا وزنه تعادل، یک سمت راحت‌تر حرکت می‌کند).
- نکته ایمنی: هرگز ترمز را به طور کامل و یکباره رها نکنید تا کابین سرعت نگیرد. حرکت باید کند و تحت کنترل شما باشد. در صورت احساس سرعت گرفتن، بلافاصله اهرم ترمز را رها کنید تا کابین متوقف شود.
مرحله پنجم: هم‌تراز کردن کابین با طبقه (Leveling)
- چگونه بفهمیم کابین به طبقه رسیده است؟ روی سیم‌بکسل‌ها (کابل‌های فولادی) علامت‌هایی با رنگ (معمولاً زرد یا سفید) زده شده است.
- چرخاندن فلکه دستی را تا زمانی ادامه دهید که این قسمت‌های رنگی سیم‌بکسل، دقیقاً با نشانگر ثابت روی شاسی موتور هم‌تراز شوند. این تراز شدن به معنای آن است که کابین دقیقاً در مقابل درب یکی از طبقات قرار گرفته است.
- پس از تراز شدن، اهرم ترمز را رها کنید تا موتور قفل شود و کابین دیگر حرکت نکند.
مرحله ششم: باز کردن درب و خروج مسافران
- از موتورخانه خارج شده و به طبقه‌ای که کابین در آن متوقف شده است بروید.
- با استفاده از کلید مخصوص درب آسانسور (کلید سه‌گوش)، قفل درب طبقه را باز کنید.
- درب را باز نگه دارید و به مسافران کمک کنید تا با احتیاط خارج شوند. (دقت کنید که کابین دقیقاً هم‌سطح طبقه باشد تا کسی زمین نخورد).
اقدامات پس از عملیات نجات
- درب طبقه را محکم ببندید و مطمئن شوید که قفل شده است.
- به هیچ وجه برق آسانسور را وصل نکنید.
- روی درب آسانسور در طبقه همکف یک برگه با عنوان “آسانسور خراب است” نصب کنید.
- در اولین فرصت با شرکت سرویس و نگهداری آسانسور تماس بگیرید تا برای رفع نقص مراجعه کنند.